دکتر نسرین براهنی 

متخصص کودکان و نوزادان

همه از شما می‌پرسند که چرا فرزند 9 ماهه شما راه نمی‌رود؟ یا چرا کودک 6 ماهه شما دندان در نیاورده است؟ گاهی حتی خودتان از خودتان می‌پرسید که از کجا بدانم فرزندم معلولیتی ندارد و در آینده فردی باهوش و سالم خواهد شد؟ و صدها سوال مانند این‌ها که همگی شما را دچار تردید در مورد مطلوب بودن رشد فرزندتان می‌کند. آگاهی از این‌که فرزندتان در ماه‌ها و سال‌های مختلف زندگی چه کارهایی را می‌تواند انجام دهد، به شما کمک می‌کند تا بر نگرانی‌های خود غلبه کنید و به فرزندتان در جهت تکامل بهتر و بیشتر کمک کنید. در این مطلب کوتاه سعی خواهد شد تا اطلاعات کافی و خلاصه‌ای در این مورد به شما داده شود. یادآوری چند نکته ضروری است. سن ذکر شده به معنی خاتمه آن است و نه شروع آن. یعنی کودک 9 ماهه کودکی است که ماه نهم را تمام کرده است. دوم این‌که کارهای ذکر شده برای هر ماه متوسط سن انجام آن است و ممکن است کودکی کمی زودتر و یا دیرتر از آن انجام دهد. 

دوره نوزادی (0 -30  روزگی)  

نوزاد شما از همان بدو تولد می‌تواند بوها را حس کند. بینایی نوزاد در حدی است که می‌تواند صورت شما را از فاصله 25 سانتی‌متری تشخیص دهد. این فاصله همان فاصله نوزاد در زیر سینه تا صورت مادر است. حرکات نوزاد بصورت وول زدن بدون کنترل، باز و بسته کردن بی‌هدف دست‌هاست. لبخند نوزاد غیرارادی است. نوزاد به تحریکات یکنواخت و تکراری پاسخ نشان نمی‌دهد و باید با محرک‌های جدیدتری توجه او را جلب کرد. شنوایی نوزاد نیز کامل بوده و با شنیدن صدای مادر سرش را به سمت او برمی‌گرداند. نوزادانی که در مواقع ناراحتی بیشتر در آغوش گرفته می‌شوند، در یک سالگی کمتر گریه می‌کنند و در دو سالگی رفتار تهاجمی کمتری دارند. نوزادان بطور غریزی نیز حرکاتی دارند که علامت مهمی از سلامت اوست. مثلا مکیدن شیر، برگرداندن صورت به سمت سینه در صورت تحریک صورت او، گرفتن اشیا و یا انگشت شما.

1 –2 ماهگی

حالات مختلف صورت شما را تشخیص می‌‌دهد (مثل لبخند زدن) و  لبخند او ارادی است یعنی در پاسخ به شما لبخند می‌زند. به شما بیشتر نگاه می‌کند و شما را تعقیب می‌کند. اوج گریه کردن او در شش هفتگی و حداکثر 3 ساعت است و تا 3 ماهگی به یک ساعت یا کمتر کاهش می‌یابد. صداهای آرامی درمی‌آورد. خواب شبانه  5 - 6 ساعته دارد.   

3 -  4  ماهگی

دست‌ها را در خط وسط به هم می‌رساند واشیاء را با دو دست می‌گیرد. سرش را ثابت نگه می‌دارد. شروع به غلت زدن می‌کند. جیغ می‌کشد. دوره‌های منظم خواب و بیداری بوجود می‌آید. کل ساعت خواب 14–16  ساعت در 24 ساعت که 9-10 ساعت آن در طول شب است و دو بار در روز چرت می‌زند. هنگام شیر خوردن فقط به مادر نگاه نمی‌کند و صورتش را به بیرون می‌چرخاند.

6 -7  ماهگی

حرکات صورت مادر را تقلید می‌کند. بدن خود را کشف می‌کند (به دست‌هایش خیره می‌شود، صدا در می‌آورد، حباب خارج می‌کند، به گوش‌ها و گونه‌هایش دست می‌زند). در 6 ماهگی با کمک و در 7 ماهگی بدون کمک می‌نشیند. اسباب بازی را دست به دست می‌دهد و آن را به دهان می‌برد . صدای شبیه " او " درمی‌آورد . روی  شکمش می‌غلتد . در 7 ماهگی با شنیدن " نه "   کار مورد نظر را انجام نمی‌دهد  و در صورت نشان دادن کاری توام  با اشاره صورت ، آن را انجام می‌دهد ( بده ، بنداز ) .

8 –9  ماهگی

به شکل انبری با انگشت اشاره و شست اشیاء را برمی‌دارد . بعضی از بچه‌ها چهار دست و پا راه می‌روند .اصوات شبیه کلمه می‌گوید مثل ماما بابا . دالی بازی می‌کند و اشیاء پنهان شده را پیدا می‌کند. اضطراب جدایی ظاهر می‌شود .بدین صورت که کودک نسبت به افراد غریبه اضطراب پیدا کرده و به والدین می‌چسبد . کودکی که قبلا سراسر شب را می‌خوابید اکنون مرتب بیدار شده و گریه می‌کند . اولین حملات خشم ظاهر می‌شوند .  

12 ماهگی

به تنهایی می‌ایستد . صفحات کتاب را ورق می‌زند . اولین کلمه مفهوم را می‌گوید . بازی‌های سمبلیک انجام می‌دهد مثلا از یک فنجان خالی چای می‌نوشد . دست دستی و بای بای می‌کند . دندان در می‌آورد . البته سن دندان درآوردن متفاوت بوده و بطور متوسط 9 ماهگی است . زمان دندان درآوردن ارتباطی با سرعت تکامل کودک ندارد .  

ادامه دارد.